CENTRUM OBSŁUGI ZWIEDZAJĄCYCH I informacja i sprzedaż biletów | od 10.00 do 19.00 I tel.: 12 426 50 60 | e-mail: info@mhk.pl
Stanisław Cechosz, Łukasz Holcer
Średniowieczne przedproże przed pałacem "Pod Krzysztofory" - najnowsze odkrycia
Pałac "Pod Krzysztofory", obecnie siedziba Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, jest obiektem głęboko zakorzenionym w najstarszej zabudowie miasta, a jego początki sięgają końca XIII wieku. Szeroko zakrojone badania konserwatorskie dostarczają wciąż nowych informacji o kształtowaniu się bryły budynku na przestrzeni wieków i zaskakują niezwykłymi odkryciami.
Niniejszy artykuł poświęcono jedynie fragmentowi rozległej problematyki dotyczącej historii całego założenia pałacowego, a wycinkiem tym są tzw. przedproża, czyli budowle wznoszone przed progami domów, wzdłuż elewacyjnych ścian kamienic, powszechnie znane w krajach Europy Zachodniej już od połowy XIII wieku. Przed kamienicami Rynku Głównego istnieje wiele podobnych budowli, od wieków pogrążonych głęboko w ziemi, ale z całego szeregu gruntownie przebadano tylko jedną. Wznoszenie przedproża przed pałacem "Pod Krzysztofory" rozpoczęto najpóźniej w połowie XIV wieku i należy ono do największych konstrukcji tego typu w naszym mieście. Ostateczny kształt przybrała w drugiej połowie tegoż stulecia, która to forma w większości przetrwała i pozostaje widoczna do chwili obecnej. Zachowały się średniowieczne, ceglane sklepienia, kamienne portale, dolne części kamieniarki okien oraz inne fragmenty rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych. Zniszczeniu uległy jedynie górne partie murów obwodowych i lunety nad oknami. Pod koniec XVII wieku większość przedproży zniknęła z pejzażu miasta. Spacerując dziś po rozległej płycie Rynku, nie uświadamiamy sobie, że idąc wzdłuż domów, przechadzamy się po dawnych tarasach przedproży, po miejscach, gdzie nasi przodkowie wiedli ożywione kontakty handlowe i towarzyskie. Obecna płaszczyzna Rynku w przybliżeniu odpowiada usytuowaniu tarasu dawnego przedproża przed pałacem. W drugiej połowie XIV wieku płyta tego tarasu znajdowała się na wysokości ponad dwóch metrów w stosunku do ówczesnego, głównego placu miasta. Te oraz inne ciekawostki historyczne zawiera artykuł o przedprożu przy Rynku Głównym 35.
Nie powstała dotąd żadna publikacja dotycząca wszystkich przedproży Krakowa, a wyniki najnowszych badań stanowią jedynie niewielki przyczynek, pierwszy krok, w kierunku poznania historii pozostałych tego rodzaju obiektów w naszym mieście.
Średniowieczne przedproże przed pałacem "Pod Krzysztofory" - najnowsze odkrycia
Pałac "Pod Krzysztofory", obecnie siedziba Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, jest obiektem głęboko zakorzenionym w najstarszej zabudowie miasta, a jego początki sięgają końca XIII wieku. Szeroko zakrojone badania konserwatorskie dostarczają wciąż nowych informacji o kształtowaniu się bryły budynku na przestrzeni wieków i zaskakują niezwykłymi odkryciami.
Niniejszy artykuł poświęcono jedynie fragmentowi rozległej problematyki dotyczącej historii całego założenia pałacowego, a wycinkiem tym są tzw. przedproża, czyli budowle wznoszone przed progami domów, wzdłuż elewacyjnych ścian kamienic, powszechnie znane w krajach Europy Zachodniej już od połowy XIII wieku. Przed kamienicami Rynku Głównego istnieje wiele podobnych budowli, od wieków pogrążonych głęboko w ziemi, ale z całego szeregu gruntownie przebadano tylko jedną. Wznoszenie przedproża przed pałacem "Pod Krzysztofory" rozpoczęto najpóźniej w połowie XIV wieku i należy ono do największych konstrukcji tego typu w naszym mieście. Ostateczny kształt przybrała w drugiej połowie tegoż stulecia, która to forma w większości przetrwała i pozostaje widoczna do chwili obecnej. Zachowały się średniowieczne, ceglane sklepienia, kamienne portale, dolne części kamieniarki okien oraz inne fragmenty rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych. Zniszczeniu uległy jedynie górne partie murów obwodowych i lunety nad oknami. Pod koniec XVII wieku większość przedproży zniknęła z pejzażu miasta. Spacerując dziś po rozległej płycie Rynku, nie uświadamiamy sobie, że idąc wzdłuż domów, przechadzamy się po dawnych tarasach przedproży, po miejscach, gdzie nasi przodkowie wiedli ożywione kontakty handlowe i towarzyskie. Obecna płaszczyzna Rynku w przybliżeniu odpowiada usytuowaniu tarasu dawnego przedproża przed pałacem. W drugiej połowie XIV wieku płyta tego tarasu znajdowała się na wysokości ponad dwóch metrów w stosunku do ówczesnego, głównego placu miasta. Te oraz inne ciekawostki historyczne zawiera artykuł o przedprożu przy Rynku Głównym 35.
Nie powstała dotąd żadna publikacja dotycząca wszystkich przedproży Krakowa, a wyniki najnowszych badań stanowią jedynie niewielki przyczynek, pierwszy krok, w kierunku poznania historii pozostałych tego rodzaju obiektów w naszym mieście.
