CENTRUM OBSŁUGI ZWIEDZAJĄCYCH I informacja i sprzedaż biletów | od 10.00 do 19.00 I tel.: 12 426 50 60 | e-mail: info@mhk.pl
Łukasz Biały
Aleksander Krzywobłocki - indywidualista fotomontażu 		 

Na nowohuckim cmentarzu w Krakowie spoczywa Aleksander Krzywobłocki, jeden z najważniejszych polskich artystów fotografików, czołowym przedstawiciel międzywojennej awangardy fotograficznej. Całe życie związany z twórczością fotomontażową, odkrywał jej własne, autonomiczne oblicze, unikając, w przeciwieństwie do większości twórców z tego okresu, komercyjnego, bądź polityczno-społecznego zaangażowania.
Urodził się 23 maja 1901 roku we Lwowie. Odbył studia architektoniczne na Politechnice Lwowskiej w trakcie, których ukończył roczny kurs fotografii pod kierunkiem prof. Henryka Mikloascha. Latem 1929 roku wraz z Jerzym Janischem i Mieczysławem Wysokim założył we Lwowie grupę artystyczną Zrzeszenie Artystów Plastyków "Artes", został jej aktywnym członkiem, organizatorem szeregu wystaw i ekspozycji, na których prezentował prace architektoniczne i fotograficzne. Życie zawodowe związał z architekturą i ochroną zabytków, pracował w wielu urzędach konserwatorskich, najpierw we Lwowie, a następnie po wojnie we Wrocławiu. Z przerwami kontynuował twórczość fotomontażową, koniec życia, po przejściu na emeryturę, spędził w Krakowie, gdzie powstał jego ostatni cykl fotomontaży. Zmarł w listopadzie 1979 roku.
Pierwsze zdjęcia i montaże Krzywobłocki tworzył od 1926 roku, nie będąc pewien ich wartości ukrywał je. Dopiero z czasem gromadzony materiał ilustracyjny i fotograficzny stał się bodźcem "pierwszych w 1928 roku prób foto-montowania". Prace nad właściwym fotomontażem poprzedzały realizacje "foto-przekazów portretowych", części "montaży z natury" i "kompozycji fotograficznych". Polegały one na eksperymentach z fotografią, odkrywania nowych zjawisk, tworzeniu aranżowanych scen, które w istocie mogły być "surrealistycznymi zdarzeniami". Dla wielu kompozycji fotograficznych z początku lat 30. charakterystyczny jest zupełnie inny rodzaj obrazowania, inspirowany działalnością Bauhausu i montażami Laszlo Moholy-Nagy'a. W pracach tych widoczne jest dążenie do zatarcia rozpoznawalności przedmiotów i wydobycia abstrakcyjnych walorów obrazu fotograficznego.
Powojenna seria fotomontaży powstała w 1948 i 1949 roku. Do ich budowy artysta wykorzystał cały szereg motywów antycznych zaczerpniętych ze starego albumu rycin. Nieokreśloność ich miejsca, dwuznaczność sytuacji i ciążąca nad wszystkim tajemnica każe umieścić je w kręgu sztuki o surrealistycznej wyobraźni. W kolejnych cyklach z 1955 roku i początku lat 70. pojawił się repertuar znanych już wcześniej motywów rzeźbiarskich i architektonicznych, wzbogacony w pierwszym przypadku o koronki i kryształy w drugim o elementy floralne, z których artysta budował stłoczone, zamknięte kompozycje.
Ostatni, nie publikowany w całości cykl powstawał w Krakowie od 1973 roku. Były to zupełnie nowe fotomontaże, w zasadzie abstrakcyjne, w układzie diagonalnym, z dominującym kontrastem, i kompozycją otwartą. Uzupełniły je dwie prace w typie przedwojennych, do których budowy Krzywobłocki użył elementów zaczerpniętych z pejzażu krakowskiego i nowohuckiego.