Dzień Pamięci

    W 2007 roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa oddział Ulica Pomorska zainicjowało coroczne obchody Dnia Pamięci Ofiar Gestapo, pragnąc zachować w pamięci krakowian i Małopolan tragiczną historię domu przy ul. Pomorskiej 2. Dzień ten jest obchodzony we wrześniu w związku z rocznicą przejęcia przez niemieckie formacje policyjne Domu Śląskiego (13 września 1939). W obchodach biorą  udział kombatanci, przedstawiciele władz państwowych i lokalnych, kompania honorowa Wojska Polskiego, orkiestra wojskowa, uczniowie krakowskich szkół oraz mieszkańcy Krakowa i Małopolski. W programie obchodów znajdują się takie punkty jak uroczysty apel ku czci ofiar gestapo, złożenie kwiatów pod tablicą pamiątkową na fasadzie Domu Śląskiego przy ul. Pomorskiej 2, pokazy filmów archiwalnych czy prelekcje przygotowane przez pracowników oddziału Ulica Pomorska.
    13 września 1939 roku, kilka dni po wkroczeniu oddziałów Wehrmachtu do Krakowa, budynek Domu Śląskiego został zajęty przez niemieckie formacje policyjne i do 17 stycznia 1945 roku był siedzibą Komendy Policji i Służby Bezpieczeństwa w dystrykcie Kraków. IV wydziałem Komendy była Tajna Policja Państwowa (Geheime Staatspolizei) – gestapo. Dziś w budynku przy ulicy Pomorskiej znajdują się zabytkowe cele aresztu gestapo z zachowanymi inskrypcjami więźniów, stanowiącymi wstrząsający dokument niemieckiej okupacji miasta, nad którymi Muzeum Historyczne Miasta Krakowa sprawuje pieczę.
    W pokojach I i II piętra budynku przy Pomorskiej odbywały się przesłuchania osób zatrzymanych przez funkcjonariuszy hitlerowskiego aparatu bezpieczeństwa. Przewożono tutaj aresztowanych bezpośrednio z miejsc zatrzymania, a także z więzienia przy Montelupich, również zaadaptowanego dla potrzeb niemieckiego aparatu represji. W piwnicach Domu Śląskiego gestapo urządziło podręczny areszt, budując ściankę działową odcinającą dużą powierzchnię piwniczną (stanowiącą przed 1939 rokiem magazyny żywności stołówki Domu Śląskiego) i tworząc trzy niewielkie cele (o powierzchni nieco ponad 24 m²) z korytarzem i ubikacją, z wejściem od strony podwórka.
    Z okresu wojny nie zachowały się żadne niemieckie dokumenty świadczące o tym co działo się w Domu Śląskim przez ponad pięć lat hitlerowskiej okupacji. Wiedzę o wydarzeniach tego okresu uzyskano dzięki licznym relacjom przekazanym przez osoby, które przeżyły straszliwe tortury zadawane więźniom Pomorskiej. Do dzisiaj nie jest dokładnie znana liczba osób (nie tylko Polaków), które przeszły przez katownię gestapo przy ul. Pomorskiej.

Obchody Dnia Pamięci Ofiar Gestapo 9-10 września 2011

9 września (piątek):

9.00 – msza święta w kościele pw. św. Szczepana, ul. H. Sienkiewicza 19

10.00–10.50 – uroczysty apel ku czci ofiar gestapo i złożenie kwiatów przy tablicy pamiątkowej z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego, ul. Pomorska 2

11.00–12.00 – oprowadzanie po wystawie stałej Krakowianie wobec terroru 1939–1945–1956, ul. Pomorska 2

16.30–21.00 – udostępnienie schronu przeciwlotniczego przez Małopolskie Stowarzyszenie Miłośników Historii „Rawelin”, pl. Inwalidów
16.00–21.00 – rekonstrukcja niemieckiego stanowiska artylerii przeciwlotniczej przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej Busko, pl. Inwalidów, obok otwartego schronu
16.55 – otwarcie wystawy plenerowej Alarm powietrzny, pl. Inwalidów
17.00–18.15 – oprowadzanie po wystawie plenerowej Alarm powietrzny i schronach przeciwlotniczych w dzielnicy Krowodrza
18.30–19.30 – oprowadzanie po wystawie stałej Krakowianie wobec terroru 1939–1945–1956, ul. Pomorska 2

10 września (sobota):
10.00–17.00 – gra terenowa przygotowana przez MHK, „Gazetę Wyborczą” i Szczep 5 KDH „Wichry” im. hm. Stanisława Okonia ZHR, ul. Pomorska 2

11.00–13.15 – Sukienka była moim mundurem…. – spotkanie dotyczące roli kobiet podczas II wojny światowej w Krakowie, sala wykładowa LOK, ul. Pomorska 2

Aktywność obywatelska kobiet w II Rzeczpospolitej – wykład dr Dobrochny Kałwy
Trzy kobiety – jedna historia. Irena Włodek, Maria Dzieduszycka i Halina Świątek – wykład Dominiki Sigsworth
Najdroższy Tateniek – opowieść katyńska – fotokast (zwizualizowany reportaż radiowy) i spotkanie z autorką Magdaleną Wadowską

17.00–19.00 – projekcja filmu dokumentalnego Tonia i jej dzieci w reż. Marcela Łozińskiego, wprowadzenie i dyskusja dr Joanna Preizner, ul. Pomorska 2

Tegoroczny Dzień Pamięci Ofiar Gestapo jest poświęcony Irenie Włodek – więźniarce Pomorskiej, Montelupich, KL Ravensbrück i KL Buchenwald

Dzień Pamięci Ofiar Gestapo jest organizowany dzięki wsparciu finansowemu Rady Dzielnicy V Krowodrza

Zwiedzanie wystawy stałej Krakowianie wobec terroru 1939–1945–1956 w dniach 9–10 września 2011 jest bezpłatne

Wystawa Alarm powietrzny będzie prezentowana na pl. Inwalidów w dniach 9–23 września 2011